پایه رویشی پیرودوارف
پایه رویشی پیرودوارف چیست و چگونه به وجود آمد؟
پایه رویشی پیرودوارف یک پایه کلونال متعلق به گونه گلابی اروپایی است که از تلاقی دو رقم شناخته‌شده به نام‌های «گوت لوییز» و «اولد هوم» توسط دکتر هلموت ژاکوب در موسسه تحقیقاتی گایزنهایم آلمان اصلاح و معرفی شد. هدف اصلی از این تلاقی، دستیابی به پایه‌ای بود که بتواند مزایای پایه‌های بذری نظیر سازگاری خوب با خاک‌های مختلف و اتصال قدرتمند ریشه را حفظ کند، اما در عین حال ویژگی‌های کوتوله‌کنندگی و باردهی زودهنگام را مشابه با پایه‌های «به» ارائه دهد. از آنجا که پایه رویشی پیرودوارف به صورت رویشی (کلونال) و غالبا از طریق کشت بافت تکثیر می‌شود، تمامی گیاهان تکثیر شده دارای ساختار ژنتیکی یکسان بوده و باغدار شاهد رشد کاملا یکدست و همگن در سطح باغ خواهد بود.
این پایه از نظر میزان رشد، درختانی با اندازه حدود شصت تا هفتاد درصد پایه‌های بذری تولید می‌کند. این میزان از کنترل رشد، پایه رویشی پیرودوارف را در ردیف پایه‌های نیمه پاکوتاه قرار می‌دهد که برای احداث باغات با تراکم بالا بسیار ایده‌آل است.
پایه رویشی پیرودوارف در چه نوع خاکی رشد می‌کند؟
یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های باغداران، به ویژه در مناطق خشک و نیمه‌خشک خاورمیانه، وضعیت خاک است. بسیاری از اراضی کشاورزی دارای خاک‌های آهکی با اسیدیته یا Ph بالا هستند. در چنین خاک‌هایی، جذب عناصری مانند آهن به شدت مختل شده و گیاه دچار بیماری فیزیولوژیک کلروز یا زردی برگ می‌شود. یکی از بارزترین خصوصیات پایه رویشی پیرودوارف، تحمل فوق‌العاده آن در برابر خاک‌های گچی و آهکی است.
پژوهش‌های دانشگاهی متعددی، از جمله مطالعات انجام شده در سال‌های اخیر بر روی ترکیب پیوندک‌های تجاری روی پایه‌های مختلف نشان داده است که پایه رویشی پیرودوارف در مقایسه با پایه‌های مبتنی بر «به»، مقاومت بسیار بالاتری به شرایط قلیایی خاک دارد. سیستم ریشه‌ای این پایه به گونه‌ای تکامل یافته است که حتی در حضور مقادیر بالای کربنات کلسیم در خاک، توانایی جذب آهن و سایر ریزمغذی‌ها را حفظ کرده و درخت را از ابتلا به کلروز آهن مصون می‌دارد.
علاوه بر تحمل آهک، سازگاری این پایه با تنش‌های رطوبتی نیز مورد توجه محققان قرار گرفته است. بررسی‌های فیزیولوژیک و تبادلات گازی گیاه تحت شرایط کم‌آبی نشان می‌دهد که پایه رویشی پیرودوارف مکانیزم‌های سازگاری مناسبی برای تحمل دوره‌های خشکی متوسط و کوتاه‌مدت دارد. ساختار ریشه‌ای این پایه، گسترش عمقی و عرضی بسیار مناسبی در خاک دارد. این گستردگی ریشه نه تنها به جذب بهتر آب در شرایط تنش خشکی کمک می‌کند، بلکه استقرار فیزیکی درخت را نیز به شدت تقویت می‌نماید. بر خلاف بسیاری از پایه‌های پاکوتاه که سیستم ریشه‌ای ضعیفی دارند و نیازمند قیم‌بندی دائمی با داربست و سیم‌کشی هستند، پایه رویشی پیرودوارف لنگربندی بسیار مستحکمی در خاک دارد و درختان پیوند خورده روی آن به ندرت در اثر وزش بادهای شدید دچار واژگونی می‌شوند. این ویژگی باعث کاهش چشمگیر هزینه‌های احداث باغ در زمینه نصب سیستم‌های داربستی و نگهدارنده می‌گردد.
پایه رویشی پیرودوارف در چه آب و هوایی رشد می‌کند؟
شرایط اقلیمی و نوسانات دمایی، عامل تعیین‌کننده‌ای در موفقیت یا شکست یک پروژه باغداری است. یکی از بزرگترین نقاط ضعف پایه‌های «به» در پرورش گلابی، حساسیت بالای آن‌ها به سرمای شدید زمستانه است. در مناطقی که زمستان‌های سخت و یخبندان‌های طولانی دارند، استفاده از پایه‌های حساس منجر به سرمازدگی ریشه و طوقه و در نهایت مرگ درخت می‌شود.
در مقابل، پایه رویشی پیرودوارف دارای مقاومت زمستانه بسیار بالایی است. این پایه به دلیل داشتن والدینی که سازگاری خوبی با مناطق سردسیر داشته‌اند، قادر است دماهای بسیار پایین زمستان را بدون آسیب‌دیدگی بافت‌های حیاتی تحمل کند. این ویژگی، امکان توسعه باغات گلابی را در مناطق کوهستانی و عرض‌های جغرافیایی بالاتر فراهم کرده است.
همچنین، روند رشد فنولوژیکی این پایه به گونه‌ای است که نیاز سرمایی درخت را به خوبی تامین کرده و با ایجاد یک خواب زمستانه عمیق، از بیدار شدن زودهنگام درخت در اواخر زمستان جلوگیری می‌کند. این امر خطر سرمازدگی بهاره شکوفه‌ها را که ناشی از نوسانات دمایی در آغاز فصل بهار است، تا حد مطلوبی کاهش می‌دهد. به طور کلی، پایه رویشی پیرودوارف در اقلیم‌های معتدل سرد تا نیمه‌گرمسیری با زمستان‌های مشخص، بهترین عملکرد و بالاترین راندمان تولید را از خود به نمایش می‌گذارد.
پایه رویشی پیرودوارف به چه بیماری‌هایی مقاوم است؟
بیماری آتشک گلابی، ناشی از باکتری اروینیا آمیلوورا، مخرب‌ترین و خطرناک‌ترین بیماری درختان دانه‌دار در سراسر جهان است که می‌تواند در مدت زمان کوتاهی تمام درختان یک باغ را نابود کند. این بیماری از طریق شکوفه‌ها و شاخه‌های جوان وارد گیاه شده و به سرعت به سمت تنه و ریشه حرکت می‌کند.
پایه رویشی پیرودوارف یکی از والدین خود یعنی رقم اولد هوم را که شهرت جهانی در زمینه مقاومت به آتشک دارد، در شجره‌نامه خود جای داده است. پایه رویشی پیرودوارف بخشی از این ژن‌های مقاومت را به ارث برده است. این پایه مقاومت نسبی و تحمل بسیار بالایی در مقایسه با سایر پایه‌های رویشی از خود نشان می‌دهد. در صورت بروز آلودگی در قسمت‌های هوایی درخت، روند پیشروی باکتری به سمت طوقه و سیستم ریشه‌ای در پایه رویشی پیرودوارف به شدت کند شده و از خشک شدن کامل و سریع درخت جلوگیری می‌شود.
علاوه بر بیماری آتشک، نوع پایه می‌تواند بر روی میزان جذابیت درخت برای آفات مکنده نظیر پسیل گلابی نیز تاثیرگذار باشد. پسیل گلابی آفت کلیدی این محصول است که با ترشح عسلک، خسارت کمی و کیفی جبران‌ناپذیری به محصول وارد می‌کند. ارزیابی درختان پیوند شده روی پایه رویشی پیرودوارف نشان داده است که به دلیل تغییر در ترکیبات شیره گیاهی و همچنین کنترل رشد رویشی بیش از حد، میزان ابتلا و تراکم جمعیت پسیل در این درختان نسبت به پایه‌های بذری پررشد به طرز معناداری کمتر است. کاهش رشد رویشی باعث می‌شود که شاخه‌های جوان و ترد که منبع غذایی اصلی پسیل هستند با سرعت کمتری تولید شوند و در نتیجه چرخه زندگی این آفت مختل گردد.
مزایای اقتصادی و باغبانی پایه رویشی پیرودوارف
1- امکان احداث باغات متراکم: با توجه به کنترل رشد درخت به میزان شصت تا هفتاد درصد درختان استاندارد، باغدار می‌تواند تعداد درختان در هکتار را به شکل چشمگیری افزایش دهد. تراکم بالاتر به معنای استفاده بهینه‌تر از نور خورشید، زمین، آب و کود است و در نهایت منجر به افزایش تناژ محصول در واحد سطح می‌گردد. برداشت مکانیزه و انجام عملیات هرس و سم‌پاشی نیز در این باغات به دلیل ارتفاع کنترل شده درختان، بسیار آسان‌تر و مقرون‌به‌صرفه‌تر خواهد بود.
2- باردهی زودهنگام و بازگشت سریع سرمایه: در حالی که درختان گلابی روی پایه‌های بذری ممکن است هفت تا ده سال زمان نیاز داشته باشند تا به مرحله باردهی اقتصادی برسند، درختان پیوند خورده روی پایه رویشی پیرودوارف معمولا از سال سوم یا چهارم پس از کاشت، تولید میوه را آغاز می‌کنند. این بلوغ زودرس به باغدار اجازه می‌دهد تا هزینه‌های اولیه احداث باغ را در زمان بسیار کوتاه‌تری جبران نماید.
3- سازگاری کامل با ارقام مختلف گلابی: یکی از معضلات بزرگ استفاده از پایه‌های کوتوله‌کننده نظیر پایه‌های «به»، پدیده ناسازگاری پیوند است. در این حالت، پیوندک گلابی به خوبی با پایه جوش نمی‌خورد و باغدار مجبور است از یک میان‌پایه سازگار استفاده کند که این کار هزینه و زمان تولید نهال را افزایش می‌دهد. اما از آنجا که پایه رویشی پیرودوارف خود متعلق به گونه گلابی اروپایی است، صد در صد با تمام ارقام تجاری گلابی سازگاری دارد. هیچ‌گونه ضعف در محل اتصال پیوند، شکستگی در اثر باد یا زوال زودرس به دلیل ناسازگاری در این ترکیب مشاهده نمی‌شود و نیازی به استفاده از میان‌پایه نخواهد بود.
4- بهبود کیفیت و اندازه محصول: مطالعات نشان داده است که توزیع یکنواخت مواد غذایی در تاج درختانی که روی پایه‌های تنظیم‌کننده رشد نظیر پایه رویشی پیرودوارف قرار دارند، باعث می‌شود اندازه میوه‌ها درشت‌تر، رنگ‌پذیری آن‌ها بهتر و میزان انبارمانی محصول نهایی افزایش یابد. نفوذ بهتر نور به داخل تاج درخت به دلیل کاهش تراکم شاخ و برگ اضافی، نقش بسزایی در ارتقای کیفیت میوه‌ها ایفا می‌کند.
5- عدم نیاز به سیستم‌های نگهداری گران‌قیمت: همان‌طور که پیش‌تر اشاره شد، برخلاف بسیاری از پایه‌های بسیار پاکوتاه در سیب یا گلابی، پایه رویشی پیرودوارف به دلیل استقرار قوی ریشه‌ها، عموما نیازی به سیستم‌های داربست و مهار فیزیکی ندارد که این موضوع هزینه‌های زیرساختی اولیه را برای باغدار به حداقل می‌رساند.